From e4d471ca6cbd230d6364535cc6b222bb5250c224 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Glenn Morris Date: Wed, 22 Aug 2007 07:40:45 +0000 Subject: [PATCH] Move tutorials from etc/ to etc/tutorials/ --- etc/tutorials/TUTORIAL.pl | 1248 +++++++++++++++++++++++++++++++++++++ 1 file changed, 1248 insertions(+) create mode 100644 etc/tutorials/TUTORIAL.pl diff --git a/etc/tutorials/TUTORIAL.pl b/etc/tutorials/TUTORIAL.pl new file mode 100644 index 00000000000..352d92b46b4 --- /dev/null +++ b/etc/tutorials/TUTORIAL.pl @@ -0,0 +1,1248 @@ +Krótki samouczek Emacsa. Warunki kopiowania znajduj± sie na koñcu pliku. + +Polecenia Emacsa wymagaj± na ogó³ wci¶niêcia klawisza CONTROL (oznaczanego +czasami Ctrl lub CTL) lub klawisza META (oznaczanego czasami EDIT +albo ALT). Dalej bêdziemy stosowaæ nastêpuj±ce skróty: + +C- oznacza przytrzymanie klawisza CONTROL przy naciskaniu + klawisza . Na przyk³ad C-f bêdzie odpowiada³o + naci¶niêciu f przy wci¶niêtym klawiszu CONTROL. +M- oznacza przytrzymanie klawisza META lub ALT przy naciskaniu + klawisza . Zamiast tego mo¿na nacisn±æ i pu¶ciæ klawisz + ESC, a potem nacisn±æ klawisz . + +Uwaga: aby zakoñczyæ sesjê Emacsa, naci¶nij C-x C-c (kolejno dwa znaki). +Znaki ">>" na lewym marginesie oznaczaj± w dalszej czê¶ci tego samouczka +æwiczenia dla Ciebie. Na przyk³ad: +<> +[Dodatkowe odstêpy zosta³y zrobione w celach dydaktycznych.] +>> Teraz naci¶nij C-v (nastêpny ekran), aby przej¶æ na nastêpny ekran + samouczka (zrób to naciskaj±c jednocze¶nie klawisze CONTROL i v). + Od tego momentu powiniene¶ robiæ to zawsze, gdy dojdziesz + do koñca ekranu. + +Zwróæ uwagê na to, ¿e kilka linii siê powtarza, gdy przechodzisz z +ekranu na nastêpny; ma to zapewniæ wra¿enie ci±g³o¶ci podczas przesuwania +siê w obrêbie pliku. + +Pierwsz± umiejêtno¶ci±, która powiniene¶ opanowaæ, jest sposób +przesuwania siê z miejsca na miejsce. Wiesz ju¿, jak przesuwaæ siê +o jeden ekran do przodu. Aby przesun±æ siê o jeden ekran do ty³u, +wci¶nij kombinacjê klawiszy M-v (to znaczy wci¶nij i przytrzymaj +klawisz META lub Alt i jednocze¶nie naci¶nij v albo naci¶nij kolejno +klawisze v, je¶li nie masz klawisza META lub Alt). + +>> Spróbuj nacisn±æ M-v, a potem C-v, by przesun±æ siê w przód i w ty³ + kilka razy. + + +PODSUMOWANIE +------------ + +Nastêpuj±ce polecenia s³u¿± do przegl±dania tekstu po jednym ekranie: + + C-v Przesuñ siê o jeden ekran do przodu + M-v Przesuñ siê o jeden ekran do ty³u + C-l Wyczy¶æ ekran i wy¶wietl go na nowo, umieszczaj±c + tekst z okolic kursora w ¶rodku ekranu. + (Ta kombinacja to CONTROL-L, a nie CONTROL-1.) + +>> Znajd¼ kursor i zapamiêtaj, jaki tekst jest w jego pobli¿u. + Naci¶nij nastêpnie C-l. + Znajd¼ kursor jeszcze raz i zwróæ uwagê, ¿e znajduje siê on + w pobli¿u tego samego tekstu. + +Mo¿esz tak¿e u¿yæ klawiszy PageUp i PageDn, je¶li s± dostêpne na +Twojej klawiaturze, do przemieszczania siê miêdzy stronami, ale u¿ycie +C-v i M-v jest bardziej efektywne. + +PODSTAWY KIEROWANIA KURSOREM +---------------------------- + +Przesuwanie siê z ekranu na ekran jest u¿yteczne, ale jak przej¶æ do +okre¶lonego miejsca w obrêbie jednego ekranu? + +Mo¿na to zrobiæ na kilka sposobów. Najprostszym jest u¿ycie poleceñ +C-p, C-b, C-f oraz C-n. Ka¿de z nich przesuwa kursor o jeden wiersz +albo kolumnê w okre¶lonym kierunku. Oto schemat, który to obrazuje: + + Poprzednia linia, C-p + (ang. previous line) + : + : + Do ty³u, C-b .... Kursor .... Do przodu, C-f + (ang. back) : (ang. forward) + : + : + Nastêpna linia, C-n + (ang. next line) + +>> Przesuñ kursor na ¶rodek tego schematu za pomoc± C-n lub C-p. + Potem naci¶nij C-l, by zobaczyæ ca³y diagram na ¶rodku ekranu. + +To s± podstawowe polecenia kieruj±ce po³o¿eniem kursora, których +bêdziesz u¿ywa³ bardzo czêsto, warto wiêc je zapamiêtaæ. + +>> Naci¶nij kilka razy C-n, by przesun±æ kursor do tej linii. + +>> Przesuñ siê w g³±b linii za pomoc± C-f, a potem do góry za pomoc± + C-p. Zwróæ uwagê na zachowanie siê C-p, gdy kursor jest w ¶rodku + linii. + +Ka¿da linia tekstu koñczy siê znakiem nowej linii, który oddziela j± +od nastêpnej. Ka¿dy Twój plik powinien siê koñczyæ znakiem nowej +linii (ale Emacs tego nie wymaga). + +>> Spróbuj nacisn±æ C-b na pocz±tku linii. Powinno Ciê to przenie¶æ + na koniec poprzedniej linii. Dzieje siê tak dlatego, ¿e kursor + przechodzi wówczas nad znakiem nowej linii. + +C-f przechodzi nad znakiem nowej linii tak samo jak C-b. + +>> Naci¶nij kilka razy C-b i obserwuj po³o¿enie kursora. + Naciskaj potem C-f, by wróciæ na koniec linii. W koñcu naci¶nij + jeszcze raz C-f, by przej¶æ do nastêpnej linii. + +Gdy przesuwasz kursor poza doln± krawêd¼ ekranu, tekst po³o¿ony +za krawêdzi± przesuwa siê na ekran (ang. scrolling). Dziêki temu +Emacs mo¿e przesun±æ kursor do okre¶lonego miejsca bez umieszczania +go poza ekranem. + +>> Spróbuj przesun±æ kursor poza doln± granicê ekranu za pomoc± C-n + i zobacz, co siê stanie. + +Je¶li przesuwanie siê o jeden znak na raz jest dla Ciebie zbyt wolne, +to spróbuj przesuwaæ siê o s³owa. M-f (Meta-f) przesuwa kursor o s³owo +do przodu, a M-b przesuwa go o s³owo do ty³u. + +>> Naci¶nij kilka razy M-f i M-b. + +Gdy jeste¶ w ¶rodku s³owa, to M-f przesuwa kursor na jego koniec. +Je¶li natomiast jeste¶ w przerwie miedzy s³owami, to M-f przesuwa +kursor na koniec nastêpnego s³owa. M-b zachowuje siê podobnie +dla ruchu do ty³u. + +>> Naci¶nij M-f i M-b kilka razy na przemian z C-f i C-b, tak by¶ + móg³ zauwa¿yæ dzia³anie M-f i M-b naci¶niêtych w ró¿nych miejscach + wewn±trz i miêdzy s³owami. + +Zauwa¿ podobieñstwo miêdzy C-f i C-b oraz M-f i M-b. Bardzo czêsto +kombinacje zawieraj±ce Meta (Alt) oznaczaj± operacje zwi±zane +z jednostkami jêzykowymi (s³owa, zdania, akapity), podczas gdy +kombinacje z klawiszem Control dzia³aj± na jednostkach podstawowych, +niezale¿nych od tego, co edytujesz (znaki, linie, itd.). + +Oto zale¿no¶æ, która stosuje siê do linii i zdañ: C-a i C-e przesuwaj± +kursor na pocz±tek i koniec linii, a M-a i M-e przesuwaj± go na pocz±tek +i koniec zdania. + +>> Naci¶nij kilka razy C-a, a potem kilka razy C-e. + Powtórz to z M-a, a potem z M-e. + +Czy zauwa¿y³e¶, ¿e powtarzanie C-a nic nie zmienia, natomiast powtórne +M-a przesuwa Ciê o jedno zdanie? Chocia¿ nie ma tu pe³nej analogii, +wydaje siê to jednak naturalne. + +Po³o¿enie kursora w tek¶cie jest okre¶lane mianem "punktu". + +Oto podsumowanie prostych poleceñ s³u¿±cych do przesuwania kursora, +w³±cznie z operacjami dotycz±cymi s³ów i zdañ: + + C-f Do przodu o jeden znak + C-b Do ty³u o jeden znak + + M-f Do przodu o s³owo + M-b Do ty³u o s³owo + + C-n Nastêpna linia + C-p Poprzednia linia + + C-a Pocz±tek linii + C-e Koniec linii + + M-a Do ty³u na pocz±tek zdania + M-e Do przodu na koniec zdania + +>> Przeæwicz kilka razy dla wprawy wszystkie powy¿sze polecenia. + Nale¿± one do najczê¶ciej u¿ywanych. + +Dwa inne wa¿ne polecenia przesuwaj±ce kursor to M-< (Meta lub Alt +i znak mniejszo¶ci), które przesuwa kursor na pocz±tek ca³ego tekstu +i M-> (Meta lub Alt i znak wiêkszo¶ci), które przesuwa kursor na koniec +ca³ego tekstu. + +Na wiêkszo¶ci klawiatur "<" jest nad przecinkiem, musisz wiêc u¿yæ +klawisza Shift, by nacisn±æ "<", i podobnie musisz u¿yæ klawisza Shift, +by nacisn±æ M-<. Bez Shift uzyska³by¶ M-przecinek. + +>> Naci¶nij M-<, by przej¶æ na pocz±tek samouczka, a potem kilka razy + u¿yj C-v, by powróciæ do tego miejsca. + +>> Teraz naci¶nij M->, by przej¶æ na koniec samouczka, i wróæ do tego + miejsca za pomoc± kilkakrotnego M-v. + +Je¶li Twoja klawiatura ma klawisze strza³ek, to mo¿esz ich u¿yæ do +przesuwania kursora. Radzimy Ci nauczyæ siê siê kombinacji C-b, C-f, +C-n i C-p z trzech powodów. Po pierwsze, dzia³aj± one na wszystkich +typach terminali. Po drugie, gdy ju¿ zdobêdziesz pewn± praktykê w +pos³ugiwaniu siê Emacsem, to bêdzie Ci szybciej nacisn±æ te kombinacje +ni¿ klawisze strza³ek (poniewa¿ nie wymaga to przenoszenia d³oni z +miejsca, które zajmuj± podczas szybkiego pisania za pomoc± 10 palców). +Po trzecie wreszcie, gdy ju¿ wyrobisz sobie zwyczaj pos³ugiwania siê +tymi poleceniami z klawiszem Control, to ³atwo przyjdzie Ci nauczyæ siê +bardziej zaawansowanych poleceñ przesuwaj±cych kursor. + +Wiêkszo¶æ poleceñ Emacsa akceptuje argument liczbowy; dla wiêkszo¶ci +poleceñ oznacza on liczbê powtórzeñ. Aby okre¶liæ liczbê powtórzeñ +polecenia, powiniene¶ je poprzedziæ naci¶niêciem C-u a potem cyfr. +Je¶li masz na klawiaturze klawisz META (lub EDIT albo ALT), to +alternatywnym sposobem wprowadzenia argumentu liczbowego jest u¿ycie +tego klawisza i wciskanie cyfr argumentu. Radzimy jednak przyswoiæ +sobie metodê z klawiszem C-u, poniewa¿ dzia³a ona na wszystkich +terminalach. + +Na przyk³ad C-u 8 C-f przesuwa kursor do przodu o osiem znaków. + +>> Spróbuj u¿yæ C-n i C-p z argumentem liczbowym, by przesun±æ kursor + do jednej z linii w pobli¿u tego zdania za pomoc± tylko jednego + polecenia. + +Wiêkszo¶æ poleceñ u¿ywa argumentu liczbowego jako liczby powtórzeñ. +Jest kilka poleceñ, które u¿ywaj± go w inny sposób. Do takich wyj±tków +nale¿± C-v i M-v. Je¶li poda siê im argument, to przesuwaj± zawarto¶æ +ekranu w górê lub w dó³ o podan± liczbê linii zamiast o tyle¿ ekranów. +Na przyk³ad C-u 4 C-v przewija ekran o 4 linie. + +>> Spróbuj nacisn±æ C-u 8 C-v. + +To powinno by³o przewin±æ ekran do góry o 8 linii. Je¶li chcia³by¶ +przewin±æ ekran w dó³, to powiniene¶ podaæ argument przed poleceniem M-v. + +Je¶li pracujesz w systemie z okienkowym trybem graficznym, jak X11 +lub MS-Windows, to prawdopodobnie po lewej stronie okna Emacsa znajduje +siê prostok±tny obszar nazywany po angielsku "scrollbar", a po polsku +suwakiem. Za jego pomoc± mo¿esz przewijaæ tekst, u¿ywaj±c do tego myszy. + +>> Spróbuj nacisn±æ ¶rodkowy klawisz myszy u góry pod¶wietlonego + obszaru na suwaku. To powinno przewin±æ tekst do miejsca + okre¶lonego przez wysoko¶æ, na której nacisn±³e¶ klawisz myszy. + +>> Przesuñ mysz do miejsca oddalonego od górnego koñca suwaka o mniej + wiêcej trzy linie i naci¶nij lewy klawisz myszy kilka razy. + + +* GDY EMACS JEST ZABLOKOWANY +---------------------------- + +Je¶li Emacs przestaje odpowiadaæ na Twoje polecenia, to mo¿esz go +bezpiecznie zatrzymaæ, przyciskaj±c C-g. Klawisza C-g mo¿esz te¿ u¿yæ do +przerwania polecenia, które zabiera zbyt wiele czasu. + +Mo¿esz tak¿e u¿yæ C-g do anulowania argumentu liczbowego albo pocz±tku +polecenia, którego nie zamierzasz dokoñczyæ. + +>> Napisz C-u 100 jako argument liczbowy, po czym naci¶nij C-g. + Teraz naci¶nij C-f. Powinno to przesun±æ kursor zaledwie o + jeden znak, poniewa¿ argument liczbowy anulowa³e¶ za pomoc± C-g. + +Za pomoc± klawisza C-g mo¿esz te¿ anulowaæ skutki omy³kowego +wci¶niêcia klawisza . + + +* ZABLOKOWANE POLECENIA +----------------------- + +Pewne polecenia Emacsa s± ,,zablokowane'' -- po to, by pocz±tkuj±cy +u¿ytkownicy nie mogli ich wywo³aæ przez przypadek. + +Je¶li wywo³asz jedno z zablokowanych poleceñ, to Emacs wypisze komunikat +informuj±cy o tym, co to za polecenie, i zapyta Ciê, czy istotnie chcesz +je wywo³aæ. + +Je¶li naprawdê chcesz wywo³aæ to polecenie, to odpowiedz na pytanie, +naciskaj±c spacjê. Je¶li nie chcesz wywo³aæ zablokowanego polecenia, +to na pytanie odpowiedz, naciskaj±c n. + +>> Napisz `C-x C-l' (co jest zablokowanym poleceniem) i odpowiedz n + na zadane pytanie. + + +* OKNA +------ + +Emacs mo¿e mieæ otwartych kilka okien, z których ka¿de wy¶wietla +w³asny tekst. Pojêcie ,,okna'', je¶li chodzi o Emacsa, nie odnosi +siê do osobnego okienka systemu okienkowego, lecz do pojedynczego +panelu wewn±trz okienka systemowego. (Emacs mo¿e te¿ pracowaæ +na kilku oknach systemowych (X-oknach); w terminologii Emacsa +nazywaj± siê one ramkami. Opisane jest to poni¿ej.) + +Na tym etapie lepiej jest siê nie zag³êbiaæ w techniki wykorzystuj±ce +kilka okien. Powiniene¶ jedynie wiedzieæ, w jaki sposób pozbyæ siê +nadmiaru okien, które mog± siê pojawiæ w wyniku wywo³ania Emacsowego +systemu pomocy albo niektórych poleceñ. Robi siê to w prosty sposób: + + C-x 1 Jedno okno (tzn. zlikwiduj wszystkie pozosta³e okna). + +Kombinacja ta to klawisz Control-x, po którym wystêpuje cyfra 1. +Powiêksza ona okno, w którym jest kursor tak, by wype³ni³o ono ekran, +kasuj±c zarazem pozosta³e okna Emacsa. + +>> Przesuñ kursor do tej linii i naci¶nij C-u 0 C-l. + +(C-l, jak pamiêtasz od¶wie¿a zawarto¶æ ekranu. Je¶li temu poleceniu +poda siê argument liczbowy, to bêdzie to oznacza³o ,,od¶wie¿ zawarto¶æ +ekranu i umie¶æ bie¿±ca liniê o tyle linii od góry ekranu''. Tak wiêc, +C-u 0 C-1 oznacza ,,od¶wie¿ ekran, umieszczaj±c bie¿±ca liniê na samej +górze''.) + +>> Naci¶nij Control-x 2 + Zauwa¿, ¿e okno siê kurczy, a jednocze¶nie pojawia siê nowe, + wy¶wietlaj±ce ten sam tekst. + +>> Naci¶nij C-x 1, a nowe okno zniknie. + + +* WSTAWIANIE I USUWANIE +----------------------- + +Je¶li chcesz wstawiæ nowy tekst, to po prostu go napisz. Znaki, które da +siê wy¶wietliæ, takie jak A, 7, *, itd., Emacs traktuje jako tekst i +natychmiast wstawia do dotychczasowego tekstu. Aby wstawiæ znak nowej +linii, trzeba nacisn±æ klawisz (na maszynach do pisania tak +oznacza³o siê znak powrotu karetki). + +Ostatnio napisany znak mo¿esz skasowaæ, naciskaj±c klawisz . +Chodzi tu o klawisz, którego normalnie u¿ywasz do skasowania ostatnio +napisanego znaku. Na wiêkszo¶ci klawiatur wyró¿nia siê on wielko¶ci±, +le¿y nad klawiszem i jest oznaczony napisem "Delete", "Del" +albo "Backspace". + +Je¶li masz na klawiaturze klawisz oznaczony "Backspace", to w³a¶nie on +jest wspomnianym . Oprócz niego mo¿e jeszcze wystêpowaæ +klawisz oznaczony s³owem "Delete", ale to nie on pe³ni rolê . + +Mówi±c bardziej ogólnie, usuwa znak bezpo¶rednio +poprzedzaj±cy bie¿±c± pozycjê kursora. + +>> Sprawd¼ to teraz: wstaw kilka znaków, po czym usuñ je, kilka razy + naciskaj±c . Nie martw siê, ¿e zmieniasz w ten sposób + niniejszy plik, w istocie nie zmieniasz g³ównego pliku samouczka. + Pracujesz teraz na jego kopii. + +Gdy linia tekstu staje siê zbyt d³uga, by zmie¶ciæ siê w jednym +wierszu ekranu, to jest ona ,,kontynuowana'' w wierszu nastêpnym. +Znak ,,backslash'' (`\') (albo - je¶li pracujesz w okienkowym +trybie graficznym - zagiêta strza³ka) umieszczony na prawym marginesie +wskazuje, ¿e dana linia jest kontynuowana w nastêpnym wierszu ekranu. + +>> Wpisuj jaki¶ tekst tak d³ugo, a¿ dojdziesz do prawego marginesu, i + potem nie przestawaj. Zauwa¿ysz, ¿e pojawi siê linia kontynuacji. + +>> U¿yj klawisza , by usun±æ znaki tekstu, tak by linia znowu + mie¶ci³a siê na ekranie; linia kontynuacji zniknie. + +Znak nowej linii mo¿na skasowaæ tak jak ka¿dy inny znak. Usuniêcie znaku +nowej linii miêdzy dwiema liniami spowoduje ich po³±czenie. Je¶li powsta³a +w wyniku tego linia tekstu jest zbyt d³uga, by zmie¶ciæ siê na szeroko¶æ +ekranu, to zostanie wy¶wietlona z lini± kontynuacji. + +>> Przesuñ kursor na pocz±tek linii i naci¶nij . Bie¿±ca + linia zostanie po³±czona z poprzedni±. + +>> Naci¶nij , by z powrotem wstawiæ znak nowej linii, który + skasowa³e¶. + +Jak ju¿ wiesz, wiêkszo¶æ poleceñ Emacsa mo¿na wywo³aæ z parametrem +liczby powtórzeñ; dotyczy to tak¿e znaków tekstu. Argument liczbowy +powoduje wstawienie znaku odpowiadaj±c± mu liczbê razy. + +>> Wypróbuj to teraz -- naci¶nij C-u 8 *, a uzyskasz ********. + +Nauczy³e¶ siê ju¿ wiêkszej czê¶ci podstawowych sposobów pisania oraz +poprawiania b³êdów. W Emacsie mo¿esz usuwaæ równie¿ ca³e s³owa lub +linie. Oto podsumowanie operacji usuwania znaków: + + usuñ znak bezpo¶rednio przed kursorem + C-d usuñ znak bezpo¶rednio za kursorem + + M- wytnij s³owo bezpo¶rednio przed kursorem + M-d wytnij s³owo bezpo¶rednio za kursorem + + C-k wytnij zawarto¶æ linii od kursora do jej koñca + M-k wytnij wszystkie znaki od kursora do koñca zdania + +Warto zauwa¿yæ, ¿e stosunek i C-d do M- i M-d +rozszerza analogiê wystêpuj±c± w zestawieniu C-f i M-f ( tak +naprawdê nie jest znakiem steruj±cym, ale nie jest to tutaj +istotne). C-k i M-k s± podobne do C-e i M-e w tym sensie, ¿e linie s± +odpowiednikami zdañ. + + +Oto metoda wycinania czê¶ci tekstu. Umie¶æ kursor na pocz±tku fragmentu, +który chcesz wyci±æ, i naci¶nij C-@ lub C-SPC (SPC-spacja). Teraz przejd¼ +na drugi koniec wybranego fragmentu i naci¶nij C-w. To wytnie ca³y tekst +zawarty miêdzy punktami pocz±tkowym i koñcowym. + +>> Przesuñ kursor na literê O na pocz±tku poprzedniego paragrafu. + +>> Naci¶nij C-SPC. Emacs wy¶wietli "Mark set" (znacznik ustawiony) + na dole ekranu. + +>> Przesuñ kursor do litery o w s³owie ,,kursor'' w drugim zdaniu. + +>> Naci¶nij C-w. Ta komenda wytnie ca³y fragment zaczynaj±cy siê od O, + a koñcz±cy tu¿ przed o. + +Gdy usuwasz wiêcej ni¿ jeden znak naraz, Emacs zachowuje usuniêty +tekst po to, by móg³ go z powrotem gdzie¶ wstawiæ. Wstawianie +usuniêtego tekstu nazywa siê ,,wklejaniem''. Usuniêty tekst +mo¿esz wkleiæ zarówno w to samo miejsce, z którego zosta³ usuniêty, +b±d¼ te¿ w inne miejsca. Ten sam tekst mo¿esz wkleiæ wielokrotnie, +w celu uzyskania wielu kopii. Poleceniem wklejenia tekstu jest C-y. + +Zauwa¿ ró¿nicê miêdzy ,,wycinaniem'' i ,,usuwaniem'', polegaj±c± na tym, +¿e rzeczy wyciête mo¿na na nowo wklejaæ, usuniêtych natomiast wklejaæ nie +mo¿na. Na ogó³ polecenia Emacsa, które kasuj± du¿o tekstu, zachowuj± go, +podczas gdy polecenia, które po prostu kasuj± jeden znak albo puste +linie lub odstêpy, skasowanego tekstu nie zachowuj±. + +>> Przesuñ kursor na pocz±tek linii, która nie jest pusta. Naci¶nij + C-k, by wyci±æ tekst z tej linii. + +>> Naci¶nij C-k jeszcze raz. Zauwa¿, ¿e wycina to znak nowej linii, + który znajduje siê za ta lini±. + +Zwróæ uwagê, ¿e pojedyncze C-k wycina zawarto¶æ linii, a powtórne C-k +wycina sam± liniê, tak ¿e pozosta³e linie przesuwaj± siê do góry. C-k +traktuje argument liczbowy w sposób specjalny: wycina ono tyle linii, +ile wynosi warto¶æ argumentu, ORAZ ich zawarto¶æ. To nie jest jedynie +powtórzenie kilka razy C-k. C-u 2 C-k wycina dwie linie wraz z ich +znakami nowej linii; dwukrotne naci¶niecie C-k nie zrobi³oby tego. + +By odzyskaæ ostatnio wyciêty tekst i wstawiæ go w miejsce kursora, +naci¶nij C-y. + +>> Twoja kolej. Naci¶nij C-y, by z powrotem wstawiæ tekst. + +Zwróæ uwagê, ¿e je¶li naci¶niesz C-k kilka razy z rzêdu, to ca³y wyciêty +tekst zostanie zachowywany w jednym kawa³ku, tak ¿e pojedyncze C-y wklei +wszystkie linie. + +>> Naci¶nij C-k kilka razy. + +A by odzyskaæ ten wyciêty tekst... + +>> ...naci¶nij C-y. Przesuñ potem kursor o kilka linii w dó³ i + naci¶nij C-y jeszcze raz. Widzisz, ¿e wstawia to ten sam tekst. + +Co zrobiæ, je¶li chcesz wstawiæ tekst, który wcze¶niej wyci±³e¶, +a potem wycinasz co¶ innego? C-y wstawia tekst ostatnio wyciêty. +Poprzedni fragment nie jest jednak stracony. Mo¿esz do niego wróciæ, +u¿ywaj±c polecenia M-y. Naciskaj±c C-y, wstawiasz tekst ostatnio +wyciêty, a naciskaj±c M-y, zastêpujesz ten tekst wyciêtym uprzednio. +Dalsze naciskanie M-y przywo³uje coraz wcze¶niejsze fragmenty tekstu. +Gdy dojdziesz do tekstu, którego szuka³e¶, po prostu kontynuuj edycjê +tekstu, pozostawiaj±c wklejony tekst tam, gdzie siê znajduje. + +Naciskaj±c M-y wystarczaj±co wiele razy, dojdziesz do punktu, +z którego wystartowa³e¶ (czyli tekstu wyciêtego ostatnio). + +>> Wytnij jak±¶ liniê, zmieñ pozycjê kursora i wytnij inn±. Naci¶nij + potem C-y, by wstawiæ drug± z wyciêtych linii. Potem naci¶nij M-y + i linia ta zostanie zast±piona przez t± pierwsz±. Naci¶nij M-y + jeszcze kilka razy, by zobaczyæ, co siê dzieje. Powtarzaj to a¿ + do ponownego pojawienia siê drugiej z linii. Mo¿esz te¿ wypróbowaæ, + co siê stanie, gdy polecenie M-y poprzedzisz argumentem dodatnim + albo ujemnym. + + +* COFNIJ +-------- + +Je¶li wprowadzisz zmiany do tekstu, a potem dojdziesz do wniosku, ¿e +to by³a pomy³ka, to mo¿esz cofn±æ zmiany, wydaj±c polecenie ,,cofnij'' +(ang. undo), C-x u. + +C-x u cofa zmiany wprowadzone przez jedno polecenie; je¶li powtórzysz +C-x u kilka razy z rzêdu, to ka¿de powtórzenie cofa kolejne polecenie. + +Od tej regu³y s± dwa wyj±tki: polecenia, które nie zmieniaj± tekstu nie +licz± siê jako polecenia, które mo¿na wycofaæ (dotyczy to zarówno +przesuniêæ kursora, jak i przewijania tekstu), oraz znaki wstawiane do +tekstu (np. litery) ³±czone s± w grupy do 20. (Redukuje to liczbê +naci¶niêæ C-x u, które musia³by¶ wykonaæ, by wycofaæ siê z niechcianych +zmian.) + +>> Wytnij tê liniê za pomoc± C-k, a potem naci¶nij C-x u; linia + powinna siê pojawiæ ponownie. + +C-_ jest innym sposobem wywo³ania polecenia "cofnij"; dzia³a to +dok³adnie tak samo jak C-x u, jest jednak ³atwiejsze do naci¶niêcia +kilka razy z rzêdu. Wad± kombinacji C-_ jest to, ¿e nie jest oczywiste +w jaki sposób j± uzyskaæ na niektórych klawiaturach. To w³a¶nie dlatego +dostêpna jest te¿ kombinacja C-x u. Na niektórych terminalach mo¿esz +nacisn±æ C-_ poprzez przytrzymanie Ctrl i naci¶niêcie /. + +Argument liczbowy podany przed C-_ lub C-x u okre¶la liczbê powtórzeñ +tego polecenia. + + +* PLIKI +------- + +Aby edytowany przez Ciebie tekst zosta³ na trwa³e zachowany, musisz +umie¶ciæ go w pliku. Je¶li tego nie zrobisz, to tekst zniknie, gdy +zamkniêty zostanie Emacs, za pomoc± którego go edytowa³e¶. Aby zachowaæ +tekst w pliku, najpierw musisz ten plik ,,znale¼æ'', i to zanim +zaczniesz wprowadzaæ tekst. Czynno¶æ znajdowania pliku (ang. "file +finding") bywa te¿ nazywana ,,odwiedzaniem pliku'' (ang. "file +visiting"). + +Odwiedzanie pliku w Emacsie powoduje wy¶wietlenie jego zawarto¶ci. +Bardzo czêsto jest to pocz±tek edycji pliku. Jednak¿e zmiany, które +wprowadzasz do pliku, nie s± w nim utrwalone, zanim go nie ,,zachowasz'' +(ang. save). Ma to zapobiec pozostawieniu w systemie pliku, który zosta³ +zmieniony tylko w po³owie, a tego chcesz unikn±æ. Gdy zachowujesz +zmieniony plik, Emacs zostawia orygina³ (pod inna nazw±) na wypadek, +gdyby¶ doszed³ do wniosku, ¿e wprowadzone zmiany by³y b³êdne. + +Je¶li popatrzysz na dó³ ekranu, to zauwa¿ysz liniê, która zaczyna siê +i koñczy my¶lnikami, a zawiera tekst ,,TUTORIAL''. W tej +czê¶ci ekranu zawsze mo¿esz znale¼æ nazwê pliku, który w³a¶nie +odwiedzasz. W tej chwili odwiedzasz plik o nazwie TUTORIAL, który +jest Twoj± w³asn± kopi± samouczka Emacsa. Obojêtnie, który plik +odwiedzisz, w³a¶nie w tym miejscu pojawi siê jego nazwa. + +Polecenia s³u¿±ce do odwiedzania i zachowywania plików ró¿ni± siê +od innych poleceñ, które ju¿ pozna³e¶, tym, ¿e sk³adaj± siê z dwóch +znaków. Obydwa zaczynaj± siê od znaku Control-x. Jest mnóstwo +poleceñ, które zaczynaj± siê od tego w³a¶nie znaku; wiele z nich +dotyczy plików, buforów oraz rzeczy z nimi zwi±zanych. Polecenia +te maj± d³ugo¶æ dwóch, trzech lub czterech znaków. + +Kolejn± nowo¶ci± odno¶nie polecenia odwiedzania pliku jest to, ¿e +musisz mu podaæ nazwê pliku, który chcesz znale¼æ. Mówimy o tym, ¿e +polecenie ,,czyta argument z terminala'' (w tym wypadku argument jest +nazw± pliku). Po wpisaniu polecenia + + C-x C-f znajd¼ plik (ang. find a file) + +Emacs poprosi Ciê o wpisanie nazwy pliku. Pojawia siê ona w dolnej linii +ekranu. Gdy ta linia jest u¿ywana do wprowadzania tego typu danych, +nazywa siê j± ,,minibuforem'' (ang. "minibuffer"). Do edycji nazwy pliku +w minibuforze mo¿esz u¿ywaæ zwyk³ych poleceñ Emacsa. + +Wprowadzanie nazwy pliku (lub jakichkolwiek innych danych w +minibuforze) mo¿na anulowaæ klawiszem C-g. + +>> Naci¶nij C-x C-f, po czym naci¶nij C-g. Na skutek tego zniknie + minibufor oraz przerwane zostanie wykonanie polecenia C-x C-f, które + tego minibufora u¿ywa³o. W rezultacie nie odwiedzisz ¿adnego pliku. + +Gdy skoñczysz wpisywaæ nazwê pliku, naci¶nij . Wówczas +polecenie C-x C-f zabierze siê do roboty i znajdzie plik, który +wybra³e¶. Z chwil± zakoñczenia wykonywania polecenia C-x C-f +zniknie te¿ minibufor. + +Zawarto¶æ znalezionego pliku po chwili pojawia siê na ekranie +i mo¿esz j± edytowaæ. Gdy chcesz zachowaæ zmiany, by je utrwaliæ, +wydaj polecenie + + C-x C-s zachowaj plik (ang. save). + +Kopiuje to tekst z Emacsa do pliku. Za pierwszym razem, gdy to +robisz, Emacs zmienia nazwê oryginalnego pliku, dodaj±c na +koñcu jego nazwy znak ~. W ten sposób powstaje zapasowa kopia +oryginalnego pliku. + +Gdy zachowywanie pliku siê koñczy, Emacs wypisuje jego nazwê u do³u +ekranu. Pliki powiniene¶ zachowywaæ stosunkowo czêsto, aby nie straciæ +za du¿o w wypadku za³amania systemu. + +>> Naci¶nij C-x C-s, by zachowaæ dla siebie kopiê samouczka. Emacs + powinien wypisaæ "Wrote ...TUTORIAL" na dole ekranu. + +UWAGA: W niektórych systemach naci¶niêcie C-x C-s zamra¿a ekran i w +rezultacie Emacs nie mo¿e pokazywaæ tekstu. Oznacza to, ¿e sk³adowa +systemu operacyjnego, zwana kontrol± przep³ywu (ang. flow control), +przechwyci³a znak C-s i nie pozwoli³a mu dotrzeæ do Emacsa. By odzyskaæ +kontrolê nad ekranem, naci¶nij C-q. Dodatkowej pomocy poszukaj w +rozdziale "Spontaneous Entry to Incremental Search" w podrêczniku +Emacsa. + +Odwiedziæ w celu edycji lub odczytu mo¿esz plik istniej±cy ju¿ w +systemie. Mo¿esz te¿ odwiedziæ plik, którego jeszcze nie ma w systemie i +w³a¶nie w taki sposób tworzy siê w Emacsie nowe pliki. Gdy poleceniem +C-x C-f odwiedzisz plik o nazwie nieistniej±cej w systemie, wówczas +Emacs wy¶wietli puste miejsce, do którego bêdziesz móg³ zacz±æ wpisywaæ +tekst. Gdy za¿±dasz zachowania wpisanego tekstu, Emacs utworzy w +systemie plik z tym tekstem. Od tego momentu mo¿esz uwa¿aæ, ¿e edytujesz +plik ju¿ istniej±cy. + + +* BUFORY +-------- + +Je¶li za pomoc± C-x C-f odwiedzisz inny plik, to plik odwiedzony +poprzednio pozostanie w Emacsie. Mo¿esz siê na niego prze³±czyæ, +odwiedzaj±c go jeszcze raz za pomoc± C-x C-f. W ten sposób mo¿esz +mieæ w Emacsie odwiedzonych jednocze¶nie wiele plików. + +>> Utwórz plik o nazwie "foo" za pomoc± C-x C-f foo . + Wpisz w niego jaki¶ tekst i zachowaj "foo" za pomoc± C-x C-s. + W koñcu napisz C-x C-f TUTORIAL , by wróciæ do samouczka. + +Emacs przechowuje tekst ka¿dego pliku w obiekcie, zwanym ,,buforem''. +Odwiedzenie pliku powoduje utworzenie nowego bufora wewn±trz Emacsa. By +zobaczyæ listê buforów, które istniej± w Twoim Emacsie, naci¶nij + + C-x C-b lista buforów (ang. list buffers). + +>> Naci¶nij C-x C-b. + +Zwróæ uwagê, ¿e ka¿dy bufor ma w³asn± nazwê, mo¿e te¿ mieæ skojarzon± z +nim nazwê pliku, który odwiedza. KA¯DY tekst, który ogl±dasz w Emacsie, +jest zawsze czê¶ci± jednego z buforów. + +>> Naci¶nij C-x 1 by pozbyæ siê listy buforów. + +Je¶li masz kilka buforów to tylko jeden z nich jest aktualny, ten +który w³a¶nie edytujesz. Je¶li chcesz edytowaæ inny bufer musisz siê +do niego "prze³±czyæ" (ang. switch). Je¶li chcesz prze³±czyæ siê do +bufora, który odwiedza jaki¶ plik, mo¿esz to zrobiæ poprzez ponowne +odwiedzenie pliku za pomoc± C-x C-f. Ale istnieje tak¿e ³atwiejszy +sposób: u¿yj C-x b. U¿ywaj±c tej komendy musisz podaæ nazwê bufora, do +którego zamierzasz siê prze³±czyæ. + +>> Naci¶nij C-x b foo by wróciæ do bufora "foo", który + przechowuje tekst pliku "foo". Nastêpnie naci¶nij C-x b TUTORIAL + by wróciæ do samouczka. + +Zwykle nazwa bufora odpowiada nazwie pliku (bez ¶cie¿ki), choæ czasami +zdarza siê inaczej. Lista buforów, któr± tworzysz za pomoc± C-x C-b +pokazuje nazwy wszystkich buforów. + +KA¯DY tekst, który pojawia siê w oknie Emacsa jest czê¶ci± jakiego¶ +bufora. Niektóre bufory nie odpowiadaj± ¿adnemu odwiedzanemu +plikowi. Na przyk³ad bufor "*Buffer List*" nie odwiedza ¿adnego pliku; +zawiera on listê buforów, utworzon± w reakcji na naci¶niêcie przez +Ciebie C-x C-b. Bufor "*Messages*" tak¿e nie odwiedza ¿adnego pliku; +zawiera komunikaty, które pojawia³y siê podczas Twojej sesji z +Emacsem. + +>> Naci¶nij C-x b *Messages* by obejrzeæ bufor zawieraj±cy + komunikaty. Nastêpnie naci¶nij C-x b TUTORIAL by wróciæ do + samouczka. + +Je¶li zmieniasz tekst w jakim¶ pliku, a potem odwiedzisz inny plik, to +zawarto¶æ tego pierwszego NIE jest automatycznie zachowywana. Zmiany, +które wprowadzi³e¶, pozostaj± w Emacsie, w buforze tego¿ pliku. +Tworzenie czy edytowanie innego bufora nie ma ¿adnego wp³ywu na +pozosta³e. Jest to bardzo przydatne, ale te¿ oznacza, ¿e potrzebny jest +Ci wygodny sposób zachowywania zawarto¶ci buforów. Niewygodne na +przyk³ad by³oby, aby zawsze w celu zachowania bufora trzeba by³o do +niego przechodziæ za pomoc± C-x C-f i dopiero potem wywo³ywaæ C-x C-s. +Dlatego istnieje polecenie: + + C-x s Zachowaj bufory (ang. save some buffers) + +W reakcji na polecenie C-x s Emacs dla ka¿dego z buforów, w którym +wystêpuj± nie zachowane do tej pory zmiany, zadaje pytanie, czy go +w tej chwili zachowaæ. + +>> Wstaw jak±¶ liniê tekstu, a potem naci¶nij C-x s. + Powiniene¶ zostaæ zapytany o to, czy chcesz zachowaæ bufor + TUTORIAL. Odpowiedz na to pytanie twierdz±co, naciskaj±c y. + + +* ROZSZERZANIE ZESTAWU POLECEÑ +------------------------------ + +Poleceñ Emacsa jest znacznie, znacznie wiêcej, ni¿ mo¿na by skojarzyæ +z klawiszami klawiatury, uwzglêdniaj±c nawet kombinacje z META lub Ctrl. +Emacs radzi sobie z tym problemem, udostêpniaj±c polecenia X (ang. +eXtend). Istniej± dwa rodzaje tych poleceñ: + + C-x Rozszerzenie o znak. Nastêpuje po nim jeden znak. + M-x Rozszerzenie o nazwane polecenie. Nastêpuje po nim + pe³na, niekiedy d³uga nazwa polecenia. + +Polecenia te s± u¿yteczne, ale u¿ywa siê ich nie tak czêsto, jak tych, +których ju¿ siê nauczy³e¶. Mia³e¶ ju¿ okazjê poznaæ dwa z nich: C-x C-f, +s³u¿±ce do odwiedzania plików, oraz C-x C-s do ich zachowywania. Innym +przyk³adem mo¿e byæ polecenie C-x C-c, które koñczy sesjê Emacsa. (Nie +martw siê, ¿e w ten sposób stracisz zmiany, które wprowadzi³e¶ do +tekstów; przed zamkniêciem sesji Emacs proponuje Ci zachowania +ka¿dego ze zmodyfikowanych plików.) + +C-z jest poleceniem, które wychodzi z Emacsa *na chwilê*, tak by¶ móg³ +wróciæ do niej wróciæ po jakim¶ czasie. + +W systemach, w których jest to mo¿liwe, C-z zawiesza proces Emacsa; +powoduje to powrót do pow³oki (ang. shell), ale nie niszczy Emacsa. +W najpopularniejszych pow³okach mo¿esz wróciæ do Emacsa za pomoc± +polecenia `fg' lub `%emacs'. + +W systemach, w których nie ma zawieszania procesów, C-z tworzy proces +podpow³oki (ang. "subshell"), który dzia³a pod Emacsem i daje Ci szansê +uruchamiania innych programów oraz powrotu do Emacsa po ich skoñczeniu; w +systemach tych C-z w istocie nie powoduje wyj¶cia z Emacsa i wówczas +normalnym poleceniem powrotu do Emacsa jest wyj¶cie z podpow³oki za +pomoc± polecenia "exit". + +Polecenia C-x C-c powiniene¶ u¿ywaæ, gdy masz zamiar siê wylogowaæ. +Zalecane jest tak¿e wychodzenie z Emacsa wystartowanego na przyk³ad przez +programy obs³uguj±ce pocztê elektroniczn± lub innego rodzaju narzêdzia, +poniewa¿ mog± one nie wiedzieæ, jak sobie poradziæ z zawieszeniem +Emacsa. Jednak¿e w zwyk³ych okoliczno¶ciach, je¶li nie musisz +wylogowywaæ siê z systemu, korzystniej jest zawiesiæ Emacsa za pomoc± +C-z, ni¿ z niego wyj¶æ. + +Istnieje wiele poleceñ zaczynaj±cych siê od C-x. Oto lista tych, +których ju¿ siê nauczy³e¶: + + C-x C-f odwied¼ plik + C-x C-s zachowaj plik + C-x C-b wy¶wietl listê buforów + C-x C-c wyjd¼ z Emacsa + C-x u cofnij + +Poleceñ podawanych za pomoc± nazwy u¿ywa siê jeszcze rzadziej lub u¿ywa +siê tylko w niektórych trybach. Przyk³adem mo¿e byæ polecenie +replace-string, które zastêpuje jeden ³añcuch innym w ca³ym tek¶cie. Gdy +naciskasz M-x, Emacs czeka na dalszy ci±g polecenia, wy¶wietlaj±c na +dole ekranu (w minibuforze) napis "M-x". Powiniene¶ tam wpisaæ nazwê +polecenia, w tym wypadku replace-string. Wystarczy przy tym, ¿e napisz +jedynie repl s; Emacs dokoñczy nazwê automatycznie. Wprowadzanie +nazwy zakoñcz naci¶niêciem klawisza . + +Polecenie replace-string wymaga dwóch argumentów: ³añcucha, który ma +zostaæ zast±piony, i ³añcucha, który ma zostaæ wstawiony w miejsce tego¿. +Wpisywanie ka¿dego z tych ³añcuchów trzeba zakoñczyæ przyci¶niêciem +klawisza . + +>> Przesuñ kursor do czystej linii, dwie linie poni¿ej tej. + Naci¶nij M-x repl szmienizmodyfikuje. + + Zwróæ uwagê, jak ta linia siê zmieni³a: zast±pi³e¶ s³owem + ,,zmodyfikuje'' ka¿de wyst±pienie s³owa z-m-i-e-n-i poni¿ej pocz±tkowej + pozycji kursora. + + +* AUTOMATYCZNE ZACHOWYWANIE +--------------------------- + +Je¶li zmian wprowadzonych do pliku nie zachowasz, to mo¿esz je straciæ w +wypadku, gdy Twój komputer przestanie dzia³aæ. By Ciê przed tym +uchroniæ, Emacs okresowo zachowuje wprowadzone zmiany w specjalnym +pliku, który ma znak # na pocz±tku i na koñcu swojej nazwy. Przyjmijmy +na przyk³ad, ¿e Twój plik nazywa siê "hello.c". Odpowiadaj±cy mu plik +zachowywany automatycznie bêdzie nosi³ nazwê "#hello.c#". Gdy +zachowasz plik w zwyk³y sposób, Emacs skasuje plik +zachowany automatycznie. + +Je¶li Twój komputer przestanie dzia³aæ, mo¿esz odzyskaæ Twoje dane z +pliku automatycznie zachowanego przez zwyk³e odwiedzenie tego pliku, +który edytowa³e¶ (a nie pliku automatycznie zachowanego!) i napisanie +M-x recover file. Gdy Emacs zapyta o potwierdzenie, to +dane zachowane automatycznie odzyskasz, je¶li odpowiesz yes. + + +* OBSZAR ECHA +------------- + +Je¶li polecenia dla Emacsa wpisujesz dostatecznie wolno, bêd± one +pokazywane w specjalnym obszarze na dole ekranu, zwanym obszarem echa +(ang. echo area). Obszar echa zawiera ostatni± doln± liniê ekranu. + + +* LINIA STANU +------------- + +Linia, która znajduje siê bezpo¶rednio nad obszarem echa, zwana jest +lini± trybu (ang. modeline). Pokazuje ona tekst podobny do +nastêpuj±cego: + +--:** TUTORIAL (Fundamental)--L670--58%---------------- + +Linia ta podaje u¿yteczne informacje o stanie Emacsa i tekstu, który +edytujesz. + +Wiesz ju¿, jakie jest znaczenie nazwy: oznacza ona plik, +który odwiedzi³e¶. --NN%-- informuje o bie¿±cej pozycji wewn±trz +tekstu; oznacza to, ¿e NN procent tekstu znajduje siê ponad górnym +brzegiem ekranu. Je¶li pocz±tek pliku znajduje siê na pocz±tku +ekranu, to zamiast liczby --00%-- zobaczysz w tym miejscu --Top--. +Podobnie dla koñca tekstu pojawi siê tam napis --Bot-- (ang. bottom). +Je¶li wy¶wietlasz tekst na tyle krótki, ¿e mie¶ci siê w +ca³o¶ci na ekranie, to linia trybu bêdzie zawiera³a napis --All--. + +Litera L, po której wystêpuj± cyfry, tak¿e opisuje Twoj± bie¿±c± +pozycjê: cyfry oznaczaj± numer linii, na której obecnie ustawiony jest +kursor. + +Gwiazdki blisko pocz±tku linii trybu oznaczaj±, ¿e wprowadzi³e¶ do +tekstu jakie¶ zmiany. Tu¿ po odwiedzeniu, a tak¿e po zachowaniu pliku +nie bêdzie w tym miejscu gwiazdek, lecz my¶lniki. + +Wewn±trz nawiasów znajdziesz informacje na temat trybu edycji, w +którym w³a¶nie jest Emacs. Domy¶lnym trybem edycji nazywa siê +podstawowym (ang. fundamental); jest to tryb u¿ywanym w³a¶nie w +tej chwili. Jest to przyk³ad ,,trybu g³ównego'' (ang. major mode). + +Emacs mo¿e dzia³aæ w wielu trybach g³ównych. Zosta³y one zaprojektowane, +aby u³atwiæ edycjê napisów w rozmaitych jêzykach programowania, takich +jak tryb Lisp czy C, oraz rodzajach tekstów, jak tryb tekstowy. W danej +chwili mo¿e byæ aktywny tylko jeden g³ówny tryb pracy i to jego nazwa +jest wy¶wietlana w linii trybu w miejscu, w którym teraz jest +"Fundamental". + +Ka¿dy z g³ównych trybów edycyjnych mo¿e zmieniæ zachowanie niektórych +poleceñ. Na przyk³ad w Emacsie istniej± polecenia s³u¿±ce do tworzenia +komentarzy w programach. Skoro ka¿dy jêzyk programowania sam okre¶la, +jak powinien wygl±daæ komentarz, to ka¿dy z g³ównych trybów edycyjnych +musi wstawiaæ komentarze w odpowiedni sposób. Trybowi edycyjnemu +odpowiada nazwa polecenia, które mo¿esz wykonaæ, by prze³±czyæ siê w ten +tryb lub go wy³±czyæ. Przyk³adem mo¿e byæ M-x fundamental-mode, które +jest poleceniem prze³±czaj±cym tryb podstawowy. + +Je¶li zamierzasz edytowaæ tekst w jêzyku angielskim, taki jak na +przyk³ad oryginalna wersja tego samouczka, to prawdopodobnie +powiniene¶ u¿yæ trybu tekstowego (ang. text mode). + +>> Napisz M-x text-mode. + +Nie musisz siê martwiæ, bo ¿adne z poleceñ, które do tej pory pozna³e¶, +nie zmienia Emacsa w powa¿ny sposób. Mo¿esz jednak zauwa¿yæ, ¿e teraz +M-f i M-b traktuj± apostrofy jako czê¶ci s³ów. Poprzednio, w trybie +podstawowym, polecenia te traktowa³y apostrofy jako separatory s³ów. + +G³ówne tryby edycji wprowadzaj± zwykle subtelne zmiany, takie jak +opisana powy¿ej; wiêkszo¶æ poleceñ nadal robi ,,to samo'', chocia¿ +byæ mo¿e w troszeczkê inny sposób. + +By zobaczyæ dokumentacjê na temat bie¿±cego g³ównego trybu edycji, +naci¶nij C-h m. + +>> Naci¶nij C-u C-v raz lub wiêcej razy, tak by ta linia znalaz³a siê + blisko góry ekranu. + +>> Naci¶nij C-h m, by odczytaæ dokumentacjê na temat tego, czym tryb + tekstowy ró¿ni siê od trybu podstawowego. + +>> Naci¶nij q, by usun±æ dokumentacjê trybu z ekranu. + +G³ówne tryby edycji nazywaj± siê w³a¶nie ,,g³ównymi'', gdy¿ wystêpuj± +tak¿e ,,podrzêdne'' tryby edycji (ang. minor modes). Podrzêdne tryby +edycji nie s± alternatyw± dla trybów g³ównych, lecz jedynie ich +niewielk± modyfikacj±. Ka¿dy podrzêdny tryb edycji mo¿na w³±czyæ lub +wy³±czyæ niezale¿nie od pozosta³ych trybów podrzêdnych, a tak¿e +niezale¿nie od trybu g³ównego. Mo¿esz wiec u¿ywaæ jednego, +kombinacji dowolnych, albo nie u¿ywaæ ¿adnego trybu podrzêdnego. + +Jednym z podrzêdnych trybów edycji, który jest bardzo u¿yteczny, +szczególnie do edycji tekstu angielskiego lub polskiego, jest tryb +automatycznego wype³niania (ang. auto fill mode). Je¶li jest on +w³±czony, to Emacs ³amie linie pomiêdzy s³owami automatycznie, gdy +podczas wstawiania tekstu linia robi siê za szeroka. + +Tryb automatycznego wstawiania w³±cza siê na przyk³ad poleceniem M-x +auto-fill-mode. Powtórzenie tego polecenie powoduje wy³±czenie +trybu, ponowne powtórzenie --- jego w³±czenie, i tak dalej. Mówimy, ¿e +polecenie ,,prze³±cza tryb''. + +>> Napisz M-x auto-fill-mode. Wstaw potem wiele napisów + ,,asdf '' tak d³ugo, a¿ zobaczysz, ¿e linia podzieli na dwie. + Miêdzy literami musisz wstawiaæ spacje, poniewa¿ tryb + automatycznego wype³niania ³amie linie tylko tam, gdzie s± spacje. + +Margines jest zazwyczaj ustawiony na 70 znaków, ale mo¿esz to zmieniæ +poleceniem C-x f. Powiniene¶ poleceniu podaæ argument liczbowy +mówi±cy, w której kolumnie ma zostaæ ustawiony margines. + +>> Wywo³aj C-x f z argumentem równym 20. (C-u 2 0 C-x f). + Napisz potem jaki¶ tekst i zauwa¿, ¿e Emacs wype³nia linie do + d³ugo¶ci co najwy¿ej 20 znaków. Ustaw margines z powrotem na + 70 znaków, wywo³uj±c jeszcze raz C-x f z odpowiednim argumentem. + +Je¶li zmieniasz tekst wewn±trz akapitu, to tryb automatycznego +wype³niania sam z siebie nie wyrówna marginesu. Mo¿esz go wyrównaæ +samodzielnie, wydaj±c polecenie M-q (Meta-q) (kursor powinien siê +wówczas znajdowaæ wewn±trz akapitu). + +>> Przesuñ kursor do poprzedniego akapitu i naci¶nij M-q. + + +* SZUKANIE +---------- + +Emacs potrafi szukaæ ³añcuchów (zwartych ci±gów znaków lub s³ów) +zarówno wstecz jak i do przodu. Szukanie ³añcucha jest poleceniem, +które przesuwa kursor --- do nastêpnego miejsca, w którym dany +³añcuch wystêpuje. + +Polecenie Emacsa "search" ró¿ni siê od podobnych poleceñ w innych +edytorach tym, ¿e jest przyrostowe. Znaczy to, ¿e szukanie odbywa +siê w trakcie, gdy wpisujesz kolejne znaki ³añcucha, który ma zostaæ +znaleziony. + +Poleceniami rozpoczynaj±cymi szukanie s±: C-s dla szukania w przód +oraz C-r dla szukania wstecz. POCZEKAJ PROSZÊ! Nie próbuj ich w tej +chwili. + +Gdy naci¶niesz C-s, zauwa¿ysz, ¿e w obszarze echa pojawi siê +tekst "I-search". Jest to informacja, ¿e Emacs znajduje siê w trybie +"incremental search" i czeka, by¶ napisa³ tekst, który ma znale¼æ. +Naci¶niêcie koñczy proces szukania. + +>> Rozpocznij teraz szukanie, naciskaj±c C-s. POWOLI, litera po + literze, napisz s³owo kursor, zatrzymuj±c siê po ka¿dym znaku + i obserwuj±c, gdzie zatrzymuje siê kursor. Gdy naci¶niesz drugie + r, bêdzie mo¿na powiedzieæ, ¿e szuka³e¶ s³owa kursor + jednokrotnie. Naci¶nij jeszcze raz C-s, by znale¼æ nastêpne + wyst±pienie s³owa kursor. Naci¶nij teraz cztery razy + i zobacz, co siê dzieje z kursorem. Naci¶nij , by skoñczyæ + szukanie. + +Widzia³e¶, co siê dzia³o? Podczas szukania przyrostowego Emacs próbuje +przej¶æ do miejsca wyst±pienia ³añcucha, który wpisa³e¶ do tej pory, +i pod¶wietla go dla Twojej wygody. By znale¼æ nastêpne wyst±pienie +s³owa kursor, po prostu jeszcze raz naci¶nij C-s. Je¶li takiego +wyst±pienia nie ma, to Emacs zapiszczy i napisze, ¿e szukanie +,,skoñczy³o siê pora¿k±''. + +Kombinacja C-g przerywa proces szukania, podobnie jak to czyni +z innymi poleceniami. + +UWAGA: W niektórych systemach naci¶niecie C-s zamra¿a ekran i w +rezultacie Emacs nie mo¿e pokazywaæ tekstu. Oznacza to, ¿e sk³adowa +systemu operacyjnego, zwana kontrol± przep³ywu (ang. "flow control"), +przechwyci³a znak C-s i nie pozwoli³a mu dotrzeæ do Emacsa. By odzyskaæ +kontrolê nad ekranem, naci¶nij C-q. Dodatkowej pomocy poszukaj w +rozdziale "Spontaneous Entry to Incremental Search" w podrêczniku +Emacsa. + +Je¶li podczas szukania przyrostowego naci¶niesz , to zauwa¿ysz, +¿e w minibuforze znika ostatni znak wpisanego przez ciebie ³añcucha, a +kursor wraca do poprzedniego miejsca. Przypu¶æmy na przyk³ad, ¿e +nacisn±³e¶ k i znalaz³e¶ pierwsze wyst±pienie tej litery. Je¶li teraz +naci¶niesz u, to kursor przesunie siê tu¿ za najbli¿sze litery +ku. Naci¶nij teraz . Spowoduje to skasowanie z wyszukiwanego +³añcucha litery u, a kursor wróci do pierwszego wyst±pienia litery k. + +Je¶li podczas szukania naci¶niesz jaki¶ klawisz w kombinacji z META lub +Ctrl (z nielicznymi wyj±tkami --- znakami, które maj± specjalne +znaczenie podczas szukania, takimi jak C-s i C-r), to szukanie zostanie +przerwane. + +C-s rozpoczyna proces szukania do przodu, czyli ZA bie¿±c± pozycj± +kursora. Je¶li chcesz szukaæ czego¶ po³o¿onego w tek¶cie wcze¶niej, +to naci¶nij C-r. Wszystko, co powiedzieli¶my o poleceniu C-s, stosuje +siê te¿ do C-r, oczywi¶cie w odniesieniu do szukania wstecz. + + +* WIELE OKIEN +------------- + +Jedn± z u¿ytecznych cech Emacsa jest mo¿liwo¶æ wy¶wietlania wiêcej ni¿ +jednego okna na raz. + +>> Przesuñ kursor do tej linii i naci¶nij C-u 0 C-l. + +>> Naci¶nij teraz C-x 2, co podzieli ekran na dwa okna. Obydwa okna + wy¶wietlaj± ten samouczek. Kursor pozostaje w górnym oknie. + +>> Naci¶nij C-M-v by przewin±æ dolne okno. (Je¶li nie masz + klawisza Meta lub Alt, to naci¶nij ESC C-v.) + +>> Naci¶nij C-x o ("o" jak angielskie "other") by przesun±æ kursor do + dolnego okna. U¿yj C-v i M-v w dolnym oknie, by przewin±æ jego + zawarto¶æ. Polecenia, które masz wykonaæ, odczytuj z górnego okna. + +>> Naci¶nij C-x o jeszcze raz tak, by kursor wróci³ do górnego okna. + Kursor w górnym oknie nie zmieni³ po³o¿enia. + +Ka¿de okno pamiêta po³o¿enie swojego kursora, lecz w danej chwili +tylko jedno z okien wy¶wietla kursor. Wszystkie polecenia edycyjne +stosuj± siê do okna, w którym jest kursor. To okno nazywane jest +,,oknem wybranym''. + +Polecenie C-M-v przyda Ci siê, gdy bêdziesz chcia³ edytowaæ tekst w +jednym oknie, a drugiego u¿ywa³ jako punktu odniesienia. Dziêki niemu +kursor mo¿e zawsze znajdowaæ siê w oknie, którego zawarto¶æ edytujesz, a +Ty mo¿esz przesuwaæ drugie okno. + +C-M-v to przyk³ad kombinacji, który uzyskuje siê, wciskaj±c jednocze¶nie +klawisze Ctrl i Meta (Alt). Je¶li masz prawdziwy klawisz META (Alt), to +C-M-v mo¿esz uzyskaæ przytrzymuj±c jednocze¶nie Ctrl oraz META (Alt) i +naciskaj±c v. Nie jest wa¿ne, co zosta³o naci¶niête wcze¶niej, Ctrl czy +META, poniewa¿ obydwa te klawisze dzia³aj± jako modyfikatory znaczenia +znaków. + +Je¶li nie masz klawisza META (Alt) i w jego zastêpstwie u¿ywasz ESC, to +kolejno¶æ naciskania klawiszy ma znaczenie: musisz najpierw nacisn±æ i +pu¶ciæ ESC, po czym nacisn±æ Ctrl-v; kombinacja Ctrl-ESC v nie zadzia³a. +Wynika to z tego, ¿e ESC jest znakiem, a nie modyfikatorem. + +>> Naci¶nij C-x 1 (w górnym oknie), by pozbyæ siê okna dolnego. + +(Je¶li nacisn±³by¶ C-x 1 w dolnym oknie, to górne by znik³o. Mo¿esz +sobie to polecenie t³umaczyæ jako ,,pozostaw tylko jedno okno --- to w +którym w³a¶nie jestem''.) + +Nie musi byæ tak, ¿e obydwa okna pokazuj± ten sam bufor. Je¶li u¿yjesz +C-x C-f, by odwiedziæ jaki¶ plik w jednym z nich, to zawarto¶æ drugiego +siê nie zmieni. Z zasady w ró¿nych oknach mo¿esz niezale¿nie wy¶wietlaæ +ró¿ne pliki. + +Oto inny sposób u¿ywania dwóch okien do wy¶wietlania dwóch ró¿nych +rzeczy: + +>> Naci¶nij C-x 4 C-f i nazwê jednego z Twoich plików. Zakoñcz + wprowadzanie klawiszem . Podany plik pojawi siê w dolnym + oknie razem z kursorem, który tam przeskakuje. + +>> Naci¶nij C-x o, by wróciæ do górnego okna, oraz C-x 1 by usun±æ + dolne okno. + + +* REKURSYWNE POZIOMY EDYCJI +--------------------------- + +Czasami mo¿esz znale¼æ siê w czym¶, co nazywa siê "rekursywnym +poziomem edycji". Mo¿esz to rozpoznaæ po nawiasach kwadratowych w +linii trybu, obejmuj±cych nawiasy okr±g³e zawieraj±ce nazwê g³ównego +trybu edycji. Móg³by¶ na przyk³ad zobaczyæ [(Fundamental)] zamiast +(Fundamental). + +By wyj¶æ z rekursywnego poziomu edycji, naci¶nij ESC ESC ESC. Jest to +ogólnego przeznaczenia polecenie ,,wychodzimy''. Mo¿esz go u¿yæ tak¿e, +by pozbyæ siê nadmiaru okien albo wyj¶æ z minibufora. + +>> Naci¶nij M-x by wej¶æ do minibufora, potem naci¶nij ESC ESC ESC, by + z niego wyj¶æ. + +Aby wyj¶æ z rekursywnego poziomu edycji, nie wystarczy u¿yæ C-g. Dzieje +siê tak dlatego, ¿e klawisz C-g jest u¿ywany do anulowania poleceñ i +argumentów WEWN¡TRZ pojedynczego rekursywnego poziomu edycji. + + +SZUKANIE POMOCY +--------------- + +W tym samouczku dostarczyli¶my tylko tyle informacji, ile jest +niezbêdne, by¶ móg³ zacz±æ u¿ywaæ Emacsa. Emacs jest istn± kopalni± +najró¿niejszych rzeczy, których nie sposób tutaj opisaæ. Bêdziesz +zapewne chcia³ dowiedzieæ siê o Emacsie wiêcej, poniewa¿ posiada on +wiele po¿ytecznych cech, o których na razie nic nie wiesz. Miêdzy innymi +jest w nim zaszyte mnóstwo wewnêtrznej dokumentacji. Dotrzeæ do tej +dokumentacji mo¿esz po naci¶niêciu kombinacji C-h. + +By uzyskaæ pomoc, naci¶nij C-h, a potem znak, który okre¶la jakiego +rodzaju pomocy oczekujesz. Je¶li poczujesz siê NAPRAWDÊ zagubiony, to +napisz C-h?, a Emacs podpowie, jakiego rodzaju pomocy mo¿e Ci +dostarczyæ. Je¶li naci¶niesz C-h, a potem zadecydujesz, ¿e pomoc nie +jest Ci jednak potrzebna, to aby anulowaæ zapocz±tkowane polecenie C-h, +po prostu wci¶nij C-g. + +Najprostsz± pomoc mo¿esz uzyskaæ naciskaj±c C-h c. Naci¶nij C-h a potem +c, po czym kombinacjê klawiszy, której znaczenie chcesz poznaæ; Emacs +wy¶wietli krótki opis polecenia odpowiadaj±cego tej kombinacji. + +>> Naci¶nij C-h c C-p. + +Powinno to przywo³aæ komunikat, o tre¶ci podobnej do + + C-p runs the command previous-line + +W ten sposób mo¿esz uzyskaæ ,,nazwê funkcji'' przypisanej kombinacji +klawiszy. Przydaje siê to podczas pisania kodu w Lispie, w którym +zapisane s± rozszerzenia Emacsa; wystarcza to tak¿e do przypomnienia +Ci, co dane polecenie robi, je¶li widzia³e¶ je ju¿ wcze¶niej, lecz +go nie zapamiêta³e¶. + +Jako dope³nienie polecenia C-h c Emacs dopuszcza te¿ wieloznakowe +kombinacje klawiszy, na przyk³ad C-x C-s albo (je¶li nie masz klawisza +META lub Alt) v. + +By uzyskaæ wiêcej informacji na temat polecenia, naci¶nij C-h k +zamiast C-h c. + +>> Naci¶nij C-h k C-p. + +To polecenie wy¶wietla dokumentacjê na temat danej funkcji oraz jej +nazwê w oknie Emacsa. Gdy skoñczysz ¶ledziæ wynik tego polecenia +naci¶nij C-x 1, by pozbyæ siê tekstu pomocy. Nie musisz tego robiæ od +razu. Mo¿esz wykonaæ pewne operacje w oparciu o tekst pomocy zanim +naci¶niesz C-x 1. + +Oto kilka innych u¿ytecznych wariantów C-h: + + C-h f Opisz funkcje o podanej nazwie. + +>> Napisz C-h f previous-line. Wypisze to na ekranie ca³± + informacje, jak± Emacs ma na temat funkcji, która implementuje + polecenie C-p. + +Podobnie komenda C-h v pokazuje na ekranie dokumentacjê zmiennych, +których warto¶ci mo¿esz zmieniæ, aby dostosowaæ Emacsa do swoich +preferencji. Wpisz nazwê zmiennej, gdy Emacs o ni± poprosi. + + + C-h a Apropos. Wpisz s³owo, a Emacs wypisze listê + wszystkich poleceñ, których nazwa zawiera to s³owo. + Polecenia te mo¿na wywo³ywaæ za pomoc± Meta-x. + Dla niektórych poleceñ Apropos wypisze jedno- lub + dwuznakowe sekwencje, które wywo³uj± te polecenia. + +>> Napisz C-h a file. + +Zobaczysz listê wszystkich poleceñ, +dostêpnych za pomoc± M-x, które maja s³owo "file" w swojej nazwie. +Zauwa¿ysz tam tak¿e polecenia takie, jak C-x C-f oraz C-x C-w, +umieszczone obok nazw poleceñ "find-file" i "write-file". + +>> Napisz C-M-v, aby przewin±æ okno pomocy. Zrób to kilka razy. +>> Napisz C-x 1, aby usun±æ okno pomocy. + + C-h i Czytanie elektronicznych podrêczników (w formacie Info). To + polecenie prze³±czy Ciê do specjalnego bufora o nazwie + *info*, gdzie bêdziesz móg³ przeczytaæ podrêczniki + dotycz±ce pakietów zainstalowanych w Twoim + systemie. Napisz m emacs , aby zapoznaæ siê z + podrêcznikiem Emacsa. Je¿eli nigdy wcze¶niej nie u¿ywa³e¶ + trybu Info, to napisz ?, a Emacs przedstawi Ci mo¿liwo¶ci + tego trybu. Po tym, jak zapoznasz siê z niniejszym krótkim + samouczkiem, w dalszej pracy dostêp do dokumentacji + bêdziesz uzyskiwa³ w³a¶nie za pomoc± Emacs Info. + + +DODATKOWE FUNKCJE +----------------- + +Wiêcej o Emacsie mo¿esz siê nauczyæ czytaj±c jego podrêcznik, w formie +ksi±¿kowej lub on-line w postaci Info (u¿yj menu Help lub naci¶nij F10 +h r). Dwie dodatkowe w³a¶ciwo¶ci, które szczególnie mog± siê przydaæ +to dope³nianie wprowadzanych danych i dired u³atwiaj±ce zarz±dzanie +plikami. + +Dope³nianie pozwala unikn±æ niepotrzebnego wpisywania. Na przyk³ad +je¶li chcesz siê prze³±czyæ do bufora *Messages*, mo¿esz nacisn±æ C-x +b *M a Emacs dope³ni dalsz± czê¶æ nazwy za Ciebie na tyle, na ile +bêdzie w stanie ustaliæ na podstawie tego, co do tej pory wpisa³e¶. Dope³nianie +jest opisane w Info w podrêczniku Emacsa w czê¶ci zatytu³owanej +"Dop³nianie" (ang. Completion). + +Dired umo¿liwia Ci zrobienie wykazu plików w danym katalogu (dodatkowo +w podkatalogach), przemieszczanie siê wewn±trz tej listy, odwiedzanie +plików, zmienianie nazw, usuwanie i inne operacje na plikach. Dired +jest opisane w Info w podrêczniku Emacsa w czê¶ci zatytu³owanej +"Dired". + +Podrêcznik dodatkowo opisuje wiele innych w³a¶ciwo¶ci Emacsa. + + +* KIEROWANIE KURSOREM Z X TERMINALA (akapit dodany przez autorów wersji polskiej) +----------------------------------- + +Je¶li pracujesz na terminalu graficznym, to do kierowania kursorem +prawdopodobnie ³atwiej Ci bêdzie u¿ywaæ klawiszy strza³ek po prawej +stronie klawiatury. Klawisze strza³ek: w lewo, w prawo, w górê i w dó³ +dzia³aj± zgodnie z oczekiwaniem; odpowiadaj± one dok³adnie C-b, C-f, C-p +i C-n, ale s± ³atwiejsze do zapamiêtania. Mo¿esz tak¿e u¿ywaæ C-lewo i +C-prawo, by przesuwaæ siê o s³owa, oraz C-góra i C-dó³, by przesuwaæ siê +o bloki (np. akapity, je¶li edytujesz tekst). Je¶li masz klawisze +oznaczone Home (lub Begin) oraz End, to przenios± Ciê one na pocz±tek i, +odpowiednio, na koniec linii, a C-Home i C-End na pocz±tek i koniec +pliku. Je¶li na Twojej klawiaturze s± klawisze PgUp i PgDn, to mo¿esz +ich u¿yæ do przesuwania siê o jeden ekran, tak jak M-v i C-v. + +Wszystkie te polecenia akceptuj± argument liczbowy, tak jak to +opisano powy¿ej. Wpisanie argumentu mo¿esz sobie upro¶ciæ: +naci¶nij i trzymaj CONTROL lub META i wpisz liczbê. Na +przyk³ad, aby przesun±æ kursor o 12 s³ów w prawo, naci¶nij C-1 C-2 +C-prawo. Zwróæ uwagê, ¿e jest to ³atwe do wpisania, poniewa¿ nie +musisz puszczaæ klawisza CONTROL podczas wpisywania cyfr. + + +* U¯YWANIE MENU (akapit dodany przez autorów wersji polskiej) +--------------- + +Je¶li pracujesz na X-terminalu, to u góry okna Emacsa powiniene¶ zauwa¿yæ +pasek z menu. Tego menu mo¿esz u¿ywaæ, by wywo³ywaæ najczê¶ciej +potrzebne polecenia Emacsa, takie jak "find file". Na pocz±tku bêdziesz +s±dzi³, ¿e jest to ³atwiejsze ni¿ u¿ywanie klawiatury, poniewa¿ nie +musisz siê na pamiêæ uczyæ kombinacji klawiszy, które uruchamiaj± +poszczególne polecenia. Gdy ju¿ jednak poznasz Emacsa, to zaczniesz +sobie te kombinacje przyswajaæ --- dla wygody przy pozycjach menu +pokazywane s± odpowiadaj±ce im kombinacje klawiszy. + +Zwróæ uwagê, ¿e niektóre pozycje wystêpuj±ce w menu nie maj± +odpowiedników klawiszowych. Na przyk³ad pozycja "Buffers" powoduje +wy¶wietlenie listy wszystkich dostêpnych buforów. Do ka¿dego z nich +mo¿esz siê prze³±czyæ, wybieraj±c jego nazwê, wy¶wietlon± pod pozycj± +Buffers. + + +PODSUMOWANIE +------------ + +Pamiêtaj, ¿e by wyj¶æ z Emacsa na sta³e, trzeba wydaæ polecenie C-x C-c. +By wyj¶æ do pow³oki na chwilê tak, by jeszcze Do Emacsa wróciæ, trzeba +u¿yæ C-z. (To nie dzia³a pod X-Windows, poniewa¿ tam nie ma prawdziwego +konceptu przej¶cia na chwilê do pow³oki. Zamiast tego C-z ,,ikonizuje'' +okno Emacsa.) + +Ten samouczek by³ pisany tak, by wszyscy nowi u¿ytkownicy mogli go +zrozumieæ. Je¶li co¶ pozostawi³ niejasnym, nie sied¼ cicho i nie +obwiniaj siebie, tylko daj nam znaæ! + + +KOPIOWANIE +---------- + +Niniejszy samouczek jest potomkiem w d³ugiej linii samouczków +Emacsa, która rozpoczyna siê od tego, który zosta³ napisany przez +Stuarta Cracrafta dla oryginalnego Emacsa. Zosta³ on zmodyfikowany we +wrze¶niu 1994 przez Bena Winga, który zaktualizowa³ go w celu uwzglêdnienia +pracy pod X-Windows. + +Autorem pierwszego t³umaczenia na jêzyk polski by³ Remek Trzaska +, a pomaga³ mu Ryszard Kubiak +. Tamto t³umaczenie zosta³o uaktualnione dla +wersji GNU Emacs 21 przez Beatê Wierzcho³owsk± +z pomoc± Ryszarda Kubiaka i Janusza S. Bienia . + +Ta wersja samouczka, podobnie jak GNU Emacs, jest chroniona prawem +autorskim, ale wolno j± kopiowaæ pod nastêpuj±cymi warunkami: + +Copyright (C) 1985, 1994, 2001, 2002, 2003, 2004, + 2005, 2006, 2007 Free Software Foundation, Inc. + +Zezwala siê na wykonywanie lub rozpowszechnianie +wiernych kopii tego dokumentu w otrzymanej formie, na dowolnym +no¶niku, pod warunkiem zachowania informacji o +prawach autorskich i niniejszym zezwoleniu oraz pod +warunkiem, ¿e dystrybutor udzieli odbiorcy pozwolenia na +dalsze rozpowszechnianie zgodnie z niniejszym zezwoleniem. + + +Zezwala siê równie¿ na rozpowszechnianie na warunkach podanych +powy¿ej zmodyfikowanych wersji tego dokumentu lub jego czê¶ci, +pod warunkiem, ¿e zostan± wyra¼nie uwidocznione +informacje o tym, kto dokona³ modyfikacji jako ostatni. + + +Warunki kopiowania samego Emacsa s± bardziej skomplikowane, ale zgodne +z t± ide±. Proszê, przeczytaj plik COPYING, po czym rozdaj swoim +znajomym kopie Emacsa. Pomó¿ têpiæ obstrukcjonizm w informatyce, +u¿ywaj±c, tworz±c i dziel±c siê oprogramowaniem swobodnym. + +;;; Local Variables: +;;; mode: fundamental +;;; coding: latin-2 +;;; sentence-end-double-space: nil +;;; End: + +;;; arch-tag: 6c6b7445-4cd5-44ca-a101-7f4697b92f60 -- 2.30.2